بیان المراد؛ شرح فارسی بر اصول الفقه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٨٦ - وجه طريقى بودن امارات در موضوعات

ترجمه:

قيام اماره در موضوعات‌

امّا قيام اماره در موضوعات:

ظاهرا آنچه بين علماء اماميّه معروف شده آنستكه اماره در آنها بنحو طريقيّت اخذ شده همچون قاعده يد و قاعده صحّت و سوق مسلمين و امثال اينها، لذا هركدام از اينها اگر بواقع اصابت كرده و با آن مطابق درآمدند مطلوب حاصل است و اگر بخطاء رفته و از آن تخلّف نمودند واقع همچنان بر حال خود باقى مانده و بواسطه اماره هيچ مصلحتى كه با آن مصلحت واقع تدارك شود احداث نمى‌گردد منتهى اينمقدار را بايد اعتراف كرد كه مكلّف با در دست داشتن چنين اماره‌اى معذور بوده و بر مخالفتش عقابى مترتّب نمى‌گردد و از اين نظر اماره در موضوعات همچون اماره در احكام مى‌باشد.

وجه طريقى بودن امارات در موضوعات‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

وجه حمل نمودن امارات در موضوعات بر طريقيّت آنستكه دليل دالّ بر حجّيّت اماره در احكام عينا همان است كه آنها را در موضوعات حجّت قرار مى‌دهد و بعبارت ديگر:

لسان دليل بر حجّيّت امارات در احكام و موضوعات يكى مى‌باشد نه آنكه قائل شدن بموضوعيّت اماره در موضوعات چون مقتضى محذور تصويب بوده و آن باجماع علماء باطل است باعث آن شده كه حجّيّت امارات در موضوعات را بر وجه طريقى بدانيم و حاصل آنكه:

حمل امارات بر طريقيّت نه بخاطر وجود مانع است بلكه مقتضى براى حمل بر موضوعيّت موجود نيست بنابراين همانطوريكه قيام اماره در احكام مقتضى اجزاء نيست در موضوعات نيز چنين بوده بدون آنكه بين آنها كوچكترين فرقى باشد.